Thứ bảy, 14 Tháng 2 2015 10:52

Nên bày quả gì trên mâm ngũ quả ngày Tết?

Mâm ngũ quả là thứ không thể thiếu trong mỗi gia đình khi Tết đến xuân về. Ở mỗi miền thì người dân Việt cũng có những cách chọn và bày quả trên mâm ngũ quả ngày Tết khác nhau.

mam-ngu-qua

Mâm ngũ quả ngày Tết thường thể hiện những ước mong về những điều tốt lành cho năm mới sắp đến.

 

Ngày Tết, gia đình nào cũng có mâm ngũ quả dâng lên bàn thờ tổ tiên, ông bà. Mâm ngũ quả bên cành đào, câu đối đỏ, bức tranh tết, bánh chưng xanh… tạo nên khung cảnh ấm áp của mỗi gia đình khi tết đến xuân về.

Ngũ là năm (5) vì vũ trụ được tạo bởi Ngũ Hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Mâm ngũ quả thường gồm năm loại quả mà tên gọi có ý cầu mong đạt được một điều gì đó.

Quả (trái) – biểu tượng của sung túc. Trái cây nói chung là biểu tượng của sự sung túc, dồi dào. Vì quả thường chứa nhiều hạt được đồng nhất với quả trứng vũ trụ, biểu tượng cho mọi nguồn gốc, mọi sự khởi nguyên; biểu trưng quả (với hạt bên trong của nó) biểu thị cho sự phồn thực, sinh sôi và khao khát sự bất tử-hiểu theo nghĩa là sự nối truyền dòng giống miên viễn.

Ngoài ra, ngũ quả còn được xem như biểu tượng cho thành quả sau một năm lao động miệt mài của những người nông dân. Những sản vật kết tinh từ mồ hôi, công sức của những người dân lao động chắt chiu qua những vụ mùa. Để đến khi xuân sang nắng ấm, lựa dịp tốt lành mà thành kính dâng lên ông bà tổ tiên.

Mâm ngũ quả ngày Tết mang một ý nghĩa chung sâu sắc, thể hiện lòng hiếu thảo và ước mong những điều tốt lành cho một năm mới sắp tới. Mỗi loại quả được lựa chọn để sắp xếp trong mâm ngũ quả đều mang những ý nghĩa riêng nhất định

Đặc biệt ở mỗi vùng miền thì mâm ngũ quả cũng có sự bày trí khác nhau

Mâm quả miền Bắc

Mâm ngũ quả ở miền Bắc bao giờ cũng phải có nải chuối là quan trọng nhất, đại diện cho sự che chở của đất trời, còn bốn loại quả khác thì có thể tuỳ điều kiện mà chọn lựa cho phù hợp. Một số loại quả mà người Bắc rất thích bày lên mâm ngũ quả vì sự ý nghĩa của chúng như: quýt (thành đạt), lựu (con cháu đầy nhà), đu đủ (thịnh vượng), xoài (không thiếu thốn), đào (thăng tiến)… Nhìn chung, người miền Bắc quan niệm hầu hết các loại quả đều có thể bày trên mâm ngũ quả, kể cả quả ớt, miễn đẹp và đầy đủ màu sắc là được.

Mâm quả miền Nam

Khác với miền Bắc, người miền Nam rất kị chưng chuối do cách phát âm tương tự chữ “chúi” thể hiện sự đi xuống, không may mắn. Người miền Nam cũng không chưng quả cam, bởi ảnh hưởng câu tục ngữ “quýt làm cam chịu”. Mâm ngũ quả của miền Nam thường gồm năm loại quả: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài; đọc nối lại thành câu nói “cầu sung vừa đủ xài”, thể hiện ước muốn đủ đầy trong năm mới.

Mâm quả miền Trung

Do vị trí địa lý và khí hậu mùa Tết khắc nghiệt nên các loại trái cây đặc sản tại miền Trung rất hiếm. Vì vậy, người miền Trung thường không câu nệ nhiều về hình thức, ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết mà thường có gì cúng nấy để thể hiện lòng thành kính với ông bà tổ tiên. Ngoài ra, do nằm giữa khúc ruột Việt Nam, mâm ngũ quả miền Trung có nhiều loại quả giao thoa giữa 2 miền Bắc, Nam, gồm: hồng, quýt, chuối, đu đủ, xoài…

Tùy theo văn hóa vùng miền, cách trưng bày mâm ngũ quả sẽ không giống nhau. Vì vậy, bạn lưu ý chọn cách chưng bày mâm ngũ quả hợp lý nhất với tập tục nơi mình ở; chỉ cần đảm bảo yếu tố đẹp, chưng lâu, đúng phong thủy là được.

Ý nghĩa của một vài loại hoa quả thường được bày trên mâm ngũ quả:

- Nải chuối như bàn tay ngửa, hứng lấy những gì tinh túy nhất của mùa Xuân để đọng thành quả ngọt; nó còn có ý nghĩa che chở, bảo bọc.

- Lê (hay mật phụ), ngọt thanh ngụ ý việc gì cũng trơn tru, suôn sẻ

- Lựu, nhiều hạt, tượng trưng cho con đàn cháu đống

- Đào thể hiện sự thăng tiến

- Mai, do điển phiếu mai, con gái phải có chồng, hạnh phúc, không cô đơn

- Phật thủ giống như bàn tay của Phật, chở che cho con người

- Táo (loại trái to màu đỏ tươi) có nghĩa là phú quý

- Hồng, quýt rực lên màu sắc mạnh mẽ, tượng trưng cho sự thành đạt

- Thanh long - ý rồng mây gặp hội

- Bưởi, dưa hấu: căng tròn, mát lành, hứa hẹn sự ngọt ngào, may mắn

- Nải chuối như bàn tay ngửa, hứng lấy nắng sương đọng thành quả ngọt và che chở, bảo bọc

- Quả trứng gà có hình trái đào tiên - lộc trời

- Dừa có âm tương tự như là “vừa," có nghĩa là không thiếu

- Sung gắn với biểu tượng sung mãn về sức khỏe hay tiền bạc

- Đu đủ mang đến sự đầy đủ thịnh vượng

- Xoài có âm na ná như là “xài”, để cầu mong cho tiêu xài không thiếu thốn.

 

Phương Thảo (Tổng hợp)